DIŞ TİCARETTE TESLİM ŞEKİLLERİ VE INCOTERMS 2010 - II
26 Şubat 2018
Milyar dolarlarla ifade edilen dış ticaret işlemlerinde kullanılan Incoterms kuralları 1936 yılından bu tarafa Milletlerarası Ticaret Odası (ICC) tarafından düzenli olarak güncellenmektedir. En son 2010 yılında yapılan yeni revizyon 1 Ocak 2011 tarihinden bu tarafa yürürlüktedir.

“Incoterms® 2010” adını taşıyan ICC 715 no’lu broşürde yayınlanan 11 terim ve kısaltma ile ifade edilen teslim şekillerinin tanımları aşağıda verilmiştir. Incoterms® 2010 tamamen farklı bir ayrım ve sınıflandırma sistemi benimsenmiştir. Bu sistem, her Incoterms’in kullanılabileceği taşıma türleri esas alınarak yapılandırılmıştır.

Yeni ayrımda iki grup bulunmaktadır:

1. Tüm Taşıma Türlerini Kapsayan Kurallar

Bu grupta 7 (yedi) Incoterms® 2010 kuralı bulunmaktadır. Bu kurallar, deniz taşımacılığı da dahil olmak üzere her türlü taşımacılıkta tek başına kullanılabileceği gibi multimodal taşımacılıkta da kullanılabilir.

EXWEx Worksİşyerinde Teslim
FCAFree CarrierTaşıyıcıya Masrafsız
CPTCarriage Paid ToTaşıma Ödenmiş Olarak
CIPCarriage and Insurance Paid ToTaşıma ve Sigorta Ödenmiş Olarak
DATDelivered At TerminalTerminalde Teslim
DAPDelivered At PlaceBelirlenen Yerde Teslim
DDPDelivered Duty PaidGümrük Resmi Ödenmiş Olarak


2. Deniz ve İçsu Taşımalarına Özgü Kurallar

Bu grupta teslim şekillerinde malların teslim yeri ve malların alıcıya teslim edilmek üzere taşındıkları yer bir limandır. Incoterms® 2010 kurallarında FOB, CFR ve CIF teslim şekillerinde, daha önce teslim noktasının geminin küpeştesi olarak belirten bütün atıflar terk edilmiş ve malların "gemide" teslim edileceği ilkesi benimsenmiştir.

FASFree Alongside ShipGemi Doğrultusunda Masrafsız
FOBFree on BoardGemide Masrafsız
CFRCost and FreightMasraflar ve Navlun
CIFCost Insurance and FreightMasraflar, Sigorta ve Navlun


Incoterms® 2010’da tarafların hak ve yükümlülükleri 10 ana başlık altında karşılıklı olarak düzenlenmiştir. Aşağıdaki tablo incelendiğinde, Satıcının her bir maddede belirtilen yükümlülüğü karşısında Alıcının bu konudaki yükümlülüğünü görülmektedir.

SATICININ YÜKÜMLÜLÜKLERİALICININ YÜKÜMLÜLÜKLERİ
A1Satıcının Genel BorçlarıB1Satıcının Genel Borçları
A2Lisanslar, izinler, güvenliğe ilişkin gümrük işlemleri ve diğer formaliteler.B2Lisanslar, izinler, güvenliğe ilişkin gümrük işlemleri ve diğer formaliteler.
A3Taşıma ve sigorta sözleşmeleriB3Taşıma ve sigorta sözleşmeleri
A4TeslimB4Tesellüm
A5Hasarın geçişiB5Hasarın geçişi
A6Masrafların paylaşımıB6Masrafların paylaşımı
A7Alıcıya ihbarlarB7Satıcıya ihbarlar
A8Teslim belgesiB8Tesellüm kanıtı
A9Kontrol, ambalajlama, işaretlemeB9Malların muayenesi
A10Bilgi sağlama yardımı ve ilgili masraflarB10Bilgi sağlama yardımı ve ilgili masraflar


Uygulamada yukarıda belirtilen terimlere, bu terimlerin niteliklerine aykırı ifadeler yüklendiği sıklıkla görülmektedir. "Variety" (varyant) denilen bu ifadelerin kullanılması dış ticaret sözleşmelerinde soruna yol açan konuların başında gelmektedir. Bu tür bir sorunla karşılaşmamak için, terimlerin içeriklerini çok iyi bilip, ona göre sözleşmelerde atıfta bulunmak gerekir.1 Incoterms® klozları ile birlikte kullanılan ve taraflara ek yükümlülük getiren koşullar içeren varyantların bazıları şunlardır:

FIOS (Yükleme, boşaltma ve istifleme hariç)
(UN)LOADED (Yüklemesi yapılmış/yapılmamış)
(UN)LANDED (Boşaltması yapılmış /yapılmamış)
DEMURRAGE (Yükleme/boşaltmanın süresi içerisinde yapılamamasından kaynaklanan ek masraflar).

Yukarıda bazı örnekleri verilen varyantların Incoterms® dışında kullanılmasından önce o terimlerin tam olarak ne anlama geldiği konusunda taraflarca bir anlayış birliği olmalıdır. Tereddüt edilen durumlarda varyant kullanılması yerine bunları ifade eden cümlelere yer verilmeli ve sözleşme metnine yansıtılmalıdır.

Teslim şekilleri ile ilgili satış sözleşmelerinde dikkat edilmesi gereken önemli konulardan biri de teslim noktalarının açık bir şekilde belirtilmesi gerekliliğidir. Yer adının açık olarak belirlenmemesi ticari pratikte bazı sorunları beraberinde getirebilir. İstanbul’da birden fazla yerde fabrikası ve deposu olan bir satıcı için eşyanın teslim/tesellümünün nerede, yükleme limanında mı, konteyner terminalinde mi, depoda mı teslim edileceği ve teslim noktası olarak mutlaka açık olarak yazılmalıdır.

Örneğin, EXW Bomonti, Şişli, İstanbul Turkey, Incoterms® 2010 şeklinde yazılan bu teslim şeklinde, ihracatçı sattığı malları Şişli Bomonti’deki kendi ticari işletmesinde, mahallinde veya ismen belirlenmiş başkaca bir yerde (örneğin işyerinde, fabrikada, depoda vb.) alıcıya teslim edecektir. EXW İstanbul Turkey, Incoterms® 2010 şeklinde yazılan bu teslim şeklinde eşyanın teslim edileceği yer net olarak belirtilmediğinden sorun çıkması olasıdır.

TÜM TAŞIMA TÜRLERİNİ KAPSAYAN KURALLARDAN EXW
EXW (belirlenen teslim yerini yazınız) Incoterms® 2010




Bu kural seçilen taşıma türü (denizyolu, havayolu, karayolu, demiryolu) ne olursa olsun, birden çok taşıma türü (karma nakliyat) söz konusu olsa da kullanılabilir. “İş yerinde Teslim” terimi, satıcının malları kendi mahallinde veya ismen belirlenmiş başkaca bir yerde (örneğin işyerinde, fabrikada, depoda vb.) alıcının tasarrufuna bırakarak teslim etmesini ifade eder. Belirtilen teslim yerine kadar her türlü hasar riski ve masraflar satıcıya ait olacağından tarafların kararlaştırdıkları yerini mümkün olduğunca açık bir şekilde belirlemeleri önerilir.

Pratiklik ve uygulama alanı açısından EXW teslim şekli iç ticaret için daha uygun iken uluslararası ticaret için FCA daha uygun görülmektedir.

EXW teslim şeklinde satıcı malları herhangi bir taşıma aracına yüklemek zorunda olmadığı gibi, malların ihracatı için gümrükleme işlemleri gereken hallerde de bu işlemleri yerine getirmek zorunda değildir. Örneğin, EXW Bomonti, Şişli, İstanbul Turkey, Incoterms® 2010 şeklinde yazılan bu teslim şeklinde, ihracatçı sattığı malları Şişli Bomonti’deki kendi ticari işletmesinde, mahallinde veya ismen belirlenmiş başkaca bir yerde (örneğin işyerinde, fabrikada, depoda vb.) alıcıya teslim edecektir.

Görüldüğü üzere, EXW, satıcı açısından asgari yükümlülüğü temsil etmektedir. İhracatçının ülkesindeki iç taşıma, yükleme, ihracat gümrükleme masrafı, navlun (uluslararası taşıma ücreti), sigorta maliyeti, boşaltma masrafı, ithalat gümrükleme masrafı gibi malların teslim noktasından itibaren oluşacak bütün masraflar ve riskler alıcıya (ithalatçıya) aittir.

Malları yüklemek için daha uygun bir konumda olsa bile satıcının malları yüklemeye ilişkin herhangi bir yükümlülüğü yoktur. Şayet satıcı malları yükleyecekse, bunu risk ve masrafları alıcıya ait olmak üzere yapacağı ve yükleme ile ilgili sorumluluğun alıcıya ait olduğu sözleşmede açıkça belirtilmelidir. Bu teslim şeklinde bazı durumlarda EXW Loaded varyantının kullanıldığı da görülmektedir. Böyle bir durumda yükleme sürecindeki hasar ve zararın hangi tarafta olacağı alım satım sözleşmesinde açıkça yazılmalıdır. Satıcı malları yüklemek için daha uygun konumda ise ve yükleme sorumluluğunu kabul ediyorsa FCA kuralı daha uygun olacaktır.

EXW teslim şeklinde satıcının sadece ihracatı gerçekleştirmek için alıcının talep edeceği oranda yardımda bulunma borcu vardır ancak ihracat için gümrük işlemlerinin yerine getirmekle yükümlü değildir. Bu nedenle, alıcı eğer doğrudan veya dolaylı olarak ihracat için gerekli gümrükleme işlemlerinin yerine getiremiyorsa, bu kural yerine FCA’nın kullanılması önerilir.

Alıcının malların ihracı ile ilgili olarak satıcıya bilgi verme borcu sınırlıdır. Ancak, satıcı, örneğin vergilendirme, raporlama gibi nedenlerle bu bilgilere ihtiyaç duyabilir.

Aşağıdaki tabloda satıcının (A1 – A10) ve alıcının (B1 – B10) yükümlülükleri on madde halinde sıralanmıştır.

A. SATICININ YÜKÜMLÜLÜKLERİB ALICININ YÜKÜMLÜLÜKLERİ
A1 Satıcının Genel Borçları

Alım satım sözleşmesi uyarınca malları, ticari faturayı ve sözleşmenin gerektirdiği diğer uygunluk kanıtlarını sağlamak.

A2 Lisanslar, İzinler, Güvenliğe İlişkin Gümrük İşlemleri ve Diğer Formaliteler

Alıcının talebine istinaden, masrafları alıcıya ait olmak üzere, malların ihracı için gerekli her türlü ihraç iznini veya diğer resmi izinleri almasında alıcıya yardım etmek.

Alıcının talebine istinaden, masrafları alıcıya ait olmak üzere, güvenlik işlemleri için gerekli bilgileri sağlamak.

A3 Taşıma ve Sigorta Sözleşmeleri

a. Taşıma Sözleşmesi

Taşıma sözleşmesi yapmak yükümlülüğü yoktur.

b. Sigorta Sözleşmesi

Sigorta sözleşmesi yapmak yükümlülüğü yoktur. Ancak satıcı alıcının talebi üzerine, hasarı ve masrafları (eğer varsa) alıcıya ait olmak üzere, alıcının sigorta yaptırabilmesi için gerekli bilgileri alıcıya sağlamak.

A4 Teslim

Malları belirtilen teslim yerinde, herhangi bir taşıma aracına yüklenmemiş olarak, alıcının tasarrufuna bırakmak. Eğer belirtilen yerde belli bir nokta kararlaştırılmamışsa ve eğer uygun birkaç nokta varsa, satıcı teslim yeri içindeki bu noktalardan kendi amacına en uygun olanı seçebilir. Satıcı malları kararlaştıran tarihte veya belirlenen süre içerisinde teslim etmelidir.

A5 Hasarın Geçişi

B5 hükümlerinde belirtilen ziya ve hasar halleri saklı kalmak kaydıyla, mallar A4 uyarınca teslim edilene kadar, o mallara ilişkin bütün ziya ve hasarı üstlenmek.

A6 Masrafların Paylaşımı

B6 hükmü uyarınca alıcı tarafından ödeneceği açıkça düzenlenen durumlar dışında, malların A4’e uygun olarak teslim edildiği ana kadar mallara ilişkin bütün masrafları üstlenmek.

A7 Alıcıya İhbarlar

Alıcıya malları teslim alabilmesi için gerekli ihbarda bulunmak.

A8 Teslim Belgesi

Alıcıya karşı böyle bir yükümlülüğü yoktur.

A9 Kontrol-Ambalajlama-İşaretleme

Malların A4 uyarınca teslimi için gerekli kontrol işlemleriyle (kalite kontrolü, ölçüm, tartım, sayım gibi) ilgili masrafları ödemek, malları masrafları kendisine ait olmak üzere ambalajlamak. Satım sözleşmesi akdedilmeden önce alıcı tarafından malların özel bir şekilde ambalajlanmasına ilişkin bir koşulun kendisine bildirilmesi halinde, satıcı malları taşıma için uygun şekilde ambalajlayabilir. Ambalaj uygun şekilde işaretlenmelidir.

A10 Bilgi Sağlama Yardımı ve İlgili Masraflar

Alıcının talebi üzerine, hasarı ve masrafları alıcıya ait olmak koşuluyla, malların ithali veya ihracı için ve en son varış noktasına taşınması için alıcının gerek duyduğu, güvenlikle ilgili belgeler de dahil olmak üzere her türlü bilgi ve belgeyi alıcıya zamanında sağlamak ve bunların edinilmesi için alıcıya yardım etmek.
B1 Alıcının Genel Borçları

Alım satım sözleşmesinde belirtildiği şekilde mal bedelini ödemek.

B2 Lisanlar, İzinler, Güvenliğe İlişkin Gümrük İşlemleri ve Diğer Formaliteler

Masrafları kendisine ait olmak üzere, her türlü ithal iznini veya diğer resmi izinleri almak, malların ithali veya başka bir ülkeden transit geçişi için tüm gümrük işlemlerini tamamlamak.

B3 Taşıma ve Sigorta Sözleşmeleri

a. Taşıma Sözleşmesi

Satıcıya karşı taşıma sözleşmesi yapmak yükümlülüğü yoktur.

b. Sigorta Sözleşmesi

Satıcıya karşı sigorta sözleşmesi yapmak yükümlülüğü yoktur.

B4 Tesellüm

A4’te öngörüldüğü şekilde teslim edildiğinde malları teslim almak.

B5 Hasarın Geçişi

Malların A4 uyarınca teslim edildikleri tarihten itibaren mallara ilişkin tüm ziya ve hasarı üstlenmek.

Eğer alıcı, B7 uyarınca gerekli ihbarı göndermezse, kararlaştırılan tarihten veya kararlaştırılan sürenin sona erme tarihinden itibaren, malların sözleşmeye konu olan mallar olduklarını belirtecek şekilde, açıkça ayırılmış olmaları şartıyla, mallara ilişkin tüm ziya ve hasarı üstlenir.

B6 Masrafların Paylaşımı

Alıcı,
a. Mallar A4’te öngörüldüğü şekilde teslim edildiği andan itibaren bu mallara ilişkin bütün masrafları ödemek.
b. Mallar tasarrufuna bırakıldığı halde teslim almamasından veya B7’de belirtilen gerekli ihbarı yapmamasından doğan bütün ek masrafları, malların sözleşmeye konu olan mallar olduklarını belirtecek şekilde açıkça ayırılmış olmaları şartıyla, ödemek.
c. İhracat için gereken bütün vergi, resim ve harçlar ile diğer masrafları ödemek.
d. Satıcının A2 uyarınca kendisine yardım amacıyla karşıladığı bütün masrafları ve harçları karşılamak.

B7 Satıcıya İhbarlar

Teslimatın yapılacağı günü veya kararlaştırılan yerdeki teslim noktasını belirleme hakkı kendisine ait olduğunda, bu konuda satıcıya yeteri kadar önceden ihbarda bulunmak.

B8 Tesellüm Kanıtı

Malları teslim aldığına dair uygun delilleri satıcıya sağlamak.

B9 Malların Muayenesi

İhraç ülkesi yetkililerinin emrettiği muayene masrafları dahil, yükleme öncesi her türlü muayene masraflarını ödemek.

B10 Bilgi Sağlama Yardımı ve İlgili Masraflar

Satıcının A10 hükümlerini yerine getirebilmesi için güvenliğe ilişkin herhangi bir bilgi gerekmesi halinde bunu satıcıya zamanında bildirmek.

A10’da sözü edilen bilgi ve belgelerin sağlanmak veya bu konularda kendisine yardımcı olunması halinde satıcının yaptığı bütün masrafları ve harçları karşılamak.


Görüldüğü gibi, teslim şekilleri satış sözleşmelerinin en önemli kısmını oluşturuyor. Sorun yaşamamak için sözleşmelerinizde doğru Incoterms®’i mutlaka belirtiniz ve buna göre sorumluluklarınızı yerine getiriniz.

Daha sonraki yazılarımızda Incoterms® 2010 kapsamındaki diğer teslim şekillerini inceleyeceğimizi belirtir, bu vesile ile değerli www.kobigurusu.com okuyucularına saygılarımı sunarım.

Tahir Kara

Not: Bu çalışmada yer alan görüşler, yazarın kendi görüşleri olup Bankamızın resmi görüşlerini yansıtmamaktadır Bu yazı yalnızca bilgilendirme amaçlı olup herhangi bir hukuki görüş, yönlendirme ve tavsiye içermemektedir.

Kaynakça:

1. İhracatta Teslim Şekilleri ve Nakliyat, Asım Çalış, İGEME, Ağustos-2007
2. Incoterms® 2010 Q&A, Emily O’Connor
3. Incoterms ® 2010 Milletlerarası Ticaret Odası Yayın No: 715
4. ICC Guide to Incoterms® 2010 Understanding and practical use, Jan Ramberg

1İhracatta Teslim Şekilleri ve Nakliyat, Asım Çalış, İGEME, Ağustos-2007

Kategoriler

Kobi Gurusu Öner