ENDÜSTRİ 4.0 DÖRDÜNCÜ SANAYİ DEVRİMİ NEDİR ? - 2
22 Aralık 2017
/
Utkan BOSTANCI

ENDÜSTRİ 4.0 DÖRDÜNCÜ SANAYİ DEVRİMİ NEDİR?

Bir önceki yazımızda Sanayi 4.0 (Endüstri 4.0) kavramını genel bir tanımlama ile ele almıştık. Sanayi 4.0’ı en iyi şekilde kavrayabilmek için tarihsel bir bakış açısıyla ilk sanayi devriminden bugüne kısa bir yolculuk yapılmasının bir mecburiyet olduğu görüşünü taşımaktayım. Zira günümüz Türkiye’si özelinde Türk Sanayii’ne mercek tuttuğumuzda büyük çoğunluğun Sanayi 1.0 ile Sanayi 2.0 arasında sıkışmış olduğunu gözlemlememiz mümkün. Türk şirketlerinin Sanayi 4.0 devrimini yakalamaları ve bir sonraki sanayi devriminin öncü yapı taşlarını şimdiden inşa etmeleri için sanayi devrimi nedir sorusuna ve sanayi devriminin dünden bugüne bütün süreçleri hakkında bilgi sahibi olunması gerekiyor.

Bir diğer deyişle, yarının ne getireceğini öngörebilmek için öncelikle tarihe bakalım ve önceki sanayi devrimleri ile günümüz ve gelecek dünya arasında ilişki kuralım.

Sanayi 1.0 (1760 – 1830): Üretimde Mekanizasyon

Sanayi Devrimi kavramı tarih sahnesinde ilk defa 1830'larda Fransız ekonomist Adolf Blanqui tarafından kullanılmaya başlandı. İngiltere’den doğup Avrupa, ABD ve Japonya’ya yayılan Sanayi 1.0’dan önce üretimin merkezinde sadece insan gücü bulunmakta idi. 18. Yüzyıl sonları 19. Yüzyıl başlarında İngiltere’de başlayan Sanayi 1.0’ın gelişimiyle beraber insan gücünün üretim sürecinde önemi azaldı. Sanayi 1.0 devrimi, insanlığın tarım toplumundan endüstriyel bir gruba geçişini sağladı. İnsan emeğinin yerine makinelerin geçmesi işsizliği arttırdı. Zor işlerde makine gücüne başvurma avantajı kazanan insanoğlunun hayat refahı ve yaşam süresinde artış oldu. Kömür ve buhar gücüyle çalışan bu makineler sayesinde üretimde artış ve üretim fazlalığı oldu. Tarım traktörleri, lokomotifler bu dönemin öne çıkan sembolik ürünleri arasında yer alır. Üretim fazlalığı, ürünlerin yeni pazarlara açılması gerekliliğini beraberinde getirdi. Küreselleşme kavramı bir ihtiyaç olarak ete kemiğe büründü.

Sanayi 2.0 (1840– 1870): Mekanizasyona Dayalı Seri Üretim

Sanayi ve sanayiye dayalı üretim bugün yaygın olan şeklini aldı. Seri üretime geçildi. Standart üretim yapan üretim bantları geliştirildi. Günün ilerleyen teknolojisi sanayiye entegre edildi ve uyarlandı. Bu dönemi sanayide üstün teknoloji devrinin başlangıcı olarak da nitelendirebiliriz. Seri üretim sebebiyle hammadde ihtiyacı arttı, hammaddelerin önemi arttı. Bu devrim uygun kaynak dağılımından yararlandı. Gelişen teknoloji ve makineleşme tarım sektöründe de insana olan ihtiyacı azalttı. Bunun bir sonucu olarak köylerden kentlere göçler arttı ve kentleşmede yükseliş oldu. Sanayi sektörünün tüm dallarında seri üretim yaygınlaştı, silahlar, uçaklar ve diğer askeri mühimmatların da seri şekilde üretilebilir hale gelmesi paylaşım savaşlarını yani dünya savaşlarını ortaya çıkartan bir dönem oldu.

Sanayi 3.0 (1970 – 2010): Üretimde Otomasyon ve İnternet

Savaş dönemi ve savaş sonrası dönemde teknolojinin gelişimi eskisi kadar hızlı olmadığı için Sanayi 3.0 devrimi ile ancak 1970’li yıllarda tanışabildi insanoğlu. Ancak bu dönem teknolojinin en hızlı geliştiği, küreselleşen günümüz dünyası sayesinde mevcut teknolojilerin hemen hemen bütün dünyaya eşit şekilde yaygınlaştığı bir dönem oldu. Üretim kaynaklarında ve üretim araçlarında köklü değişimler yaşandı. Buhar yerine elektrik, insanlar yerine yapay zekâ üretim sürecine dâhil oldu. Bilgisayarların yaygınlaşması ve internetin icadı sonrasında otomasyon sistemleri üretimde etkili olmaya başladı. İnsana üretimde duyulan ihtiyaç iyice azaldı. 2. Sanayi Devrimi sırasında standardize edilmiş üretim bantları elektronik devreler ve yazılımlar ile entegre çalışmaya başladı. Akıllı üretim bantları sayesinde maliyetlerde büyük ölçüde düşüş sağlanarak kaynakları hızla tükenen günümüz dünyasında verimlilik sağlandı.

Sanayi 4.0 (2011- Günümüz): Akıllı Üretim

Dördüncü sanayi devrimi esasen 3. Sanayi devriminin temel kemikleri ve sonuçları üzerine inşa edildi. Endüstri 4.0 ve endüstri 4.0 teknolojileri ile üretim alanınızı sizin yerinize düşünen ve verimlilik konusunda en iyi kararları veren akıllı bir fabrikaya çevirmeniz mümkün. Uzaktan izleme ve kontrol sistemlerini de içinde barındıran bu birleşik sistem sayesinde büyük ölçüde miktarda enerji tasarrufu, güvenilirliği artırma, sorunların ve hataların önceden tahmini ve telafisi artık mümkün. Birbirleriyle konuşan ve karar alan üretim bantları sayesinde insana duyulan ihtiyaç oldukça fazla miktarda azaldı ve çok yakın bir gelecekte insanoğlunun istihdam edilememesi sorununa nasıl çözüm getirilebileceği tartışılmaya başlandı.