İhracat Bedellerinin Yurda Getirilmesi
28 Eylül 2018

4 Eylül 2018 tarihli ve 30525 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan “Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karara İlişkin İhracat Bedelleri Hakkında 2018-32/48Tebliğ ile; ihracat bedellerinin yurda getirilmesi ve en az %80’inin bir bankaya satılması diğer bir ifadeyle Türk Lirasına çevrilmesi zorunlu hale getirildi. Geçici olduğu belirtilen düzenleme 6 ay süresince geçerli olacak.

10 yıl kadar geriye gidecek olursak, 08.02.2008 tarihine kadar her bir gümrük beyannamesi (GB) bazında 100.000.- ABD Dolarını aşan ihracat bedellerinin %70’inin 90 gün içinde yurda getirilerek bankalara satılması zorunluydu. Belirlenen süre ve şartlara uyulmaması halinde aracı bankalar kambiyo merciine ihbarda bulunuyordu. Daha sonra 32 Sayılı Kararda 8 Şubat 2008 tarihinde yapılan değişiklik ile ihracat bedellerinin tasarrufu serbest hale getirilmişti.

Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın yeni tebliği, ihracat bedellerinin fiili ihraç tarihinden itibaren en geç 180 gün içinde yurda getirilmesini ve en az %80’inin bir bankaya satılmasını (Türk Lirasına çevrilmesini) zorunlu kılıyor.

İhracat bedellerinin GB’de beyan edilen TL veya döviz üzerinden yurda getirilmesi esas olmakla birlikte TL üzerinden yapılan ihracat bedellerinin döviz olarak getirilmesi mümkün olacak. İhracat bedelinin yolcu beraberinde efektif olarak getirilmesi halinde, önceden de olduğu gibi, gümrük idarelerine beyan edilerek Nakit Beyan Formuna bağlanması zorunlu olmaya devam edecek.

Bedeli peşin olarak tahsil edilen ihracatın 24 ay içinde gerçekleştirilmesi zorunlu hale getirildi. Dâhilde İşleme İzin Belgesi ve Vergi, Resim ve Harç İstisna Belgesi kapsamında ihracat, ihracat sayılan satış ve teslimler ile döviz kazandırıcı hizmet ve faaliyetlerle ilgili olarak sağlanan peşin dövizlerin kullanım süresi belge süresi (ek süreler dahil) ile sınırlı olacak. Tamamı tek seferde iade edilmeyen veya süresi içinde ihracatı gerçekleştirilemeyen peşin dövizler prefinansman hükümlerine tabi olacak. Prefinansman hükümlerine tabi hale gelen peşin dövizlerin, ihracat taahhüt sürelerinin ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde uzatılması halinde, alıcının muvafakat etmesi kaydıyla kullanım süreleri de verilen ek süre kadar uzatılmış sayılacak.

Yeni Tebliğ’de ihracat bedellerinin yurda getirme süreleriyle ilgili ülke farklılaştırılmasına gidilmemiş ancak özelliği olan ihracat işlemleri ile ilgili süreler farklı belirlenmiştir. Örneğin, müteahhit firmalarca yapılacak ihracat döviz getirme süresi 365 gün, geçici ihracatta ise 90 gündür.

Mal bedellerinin süresinde yurda getirilerek, bankalara satılmasından ve ihracat hesabının süresinde kapatılmasından ihracatçılar sorumlu olacak. İhracata aracılık eden bankalar ise ihracat bedellerinin yurda getirilmesini ve satışının yapılmasını izlemekle yükümlü kılındı.
Süreleri içinde yurda getirilen ihracat bedellerinin alışlarının yapılmaması koşuluyla;

  •  İhracatçının ithalat bedelleri,
  •  Sermaye hareketlerine ilişkin ödemeleri,
  •  Görünmeyen işlemlere ilişkin giderleri ve
  •  Transit ticaretinin alış bedeli

ile mahsubu mümkün olacak. Bankalar mahsup işlemleri için işlem tarihinde geçerli döviz alış kuru üzerinden döviz alım ve satım belgeleri düzenleyecek. Mahsup yapılması halinde, ihracat bedelleri süresi içinde yurda getirilmiş sayılacak.

İhracat bedelleri yurda getirilme süresi bankalarca izlenecek ve ilgili hesaplar aracı bankalarca kapatılacak. Bankalar süresi içinde kapatılmayan ihracat hesaplarını 5 iş günü içinde muamelenin safhalarını belirtecek şekilde yazılı olarak ilgili Vergi Dairesi Başkanlığına veya Vergi Dairesi Müdürlüğüne bildirecek. İlgili Vergi Dairesi Başkanlığınca veya Vergi Dairesi Müdürlüğünce, ihbarı müteakip 10 iş günü içinde ilgililere hesapların kapatılmasını için 90 gün süreli ihtarname gönderilecek. İhracatçılar bu süre içinde hesapları kapatacak veya mücbir sebep ya da haklı durum varsa, bunu belgelemeleri gerekecek.

Bankalar, her bir GB itibarıyla 100.000 ABD doları veya eşitini aşmamak üzere, mücbir sebeplerin varlığı dikkate almaksızın beyanname veya formda yer alan bedelin %10’una kadar noksanlığı olan (sigorta bedellerinden kaynaklanan noksanlıklar dahil) ihracat hesaplarını ödeme şekline bakmaksızın doğrudan kapatacak.
Örneğin, GB bedeli FOB 1.000.000 ABD $ olan bir ihracatta;

  •  Bedelin tamamının yurda getirilmesi esas, en fazla 100.000 ABD $ (%10) tutarında noksanlık olabilir.
  •  İhracatçı 900.000 ABD $ ihracat mal bedelini yurda getirmek zorunda.
  •  İhracatçı en az 800.000 ABD $ (%80) bir bankaya satmak zorunda.

200.000 ABD doları veya eşitini aşmamak üzere, Tebliğde belirtilen mücbir sebep halleri göz önünde bulundurulmak suretiyle beyanname veya formda yer alan bedelin % 10’una kadar açık hesaplar ilgili Vergi Dairesi Başkanlığınca veya Vergi Dairesi Müdürlüğünce terkin edilmek suretiyle kapatılacak.
Örneğin GB bedeli FOB 1.500.000 ABD $ olan bir ihracatta,

  •  Bedellerin tümünün yurda getirilmesi esas, en fazla 150.000 $ doları (%10) tutarında noksanlık olabilir.
  •  İhracatçı en az 1.350.000 ABD $ ihracat bedelini yurda getirmeli.
  •  İhracatçı en az 1.200.000 ABD $ (%80) bir bankaya satmak zorunda.

200.000 ABD doları veya eşitini aşan noksanlığı olan açık hesaplara ilişkin terkin talepleri, mücbir sebep halleri ve haklı durumlar göz önünde bulundurulmak suretiyle Bakanlık tarafından incelenip sonuçlandırılacak.

Fiili ihracı Tebliğ'in yürürlük tarihinden önce gerçekleşen ancak ithalatçı tarafından ödemesi bu tarihten sonra yapılan ihracat bedellerinin en az %80'inin bankaya satılması zorunluluğu bulunmamaktadır.

Transit ticaret, özel fatura ile ihracat (bavul ticareti) ve ETGB (mikro ihracat) kapsamında yapılan ihracat ile hizmet ticareti bu Tebliğ kapsamına girmeyeceği beklenmektedir.

Tebliğin 6ncı maddesinin birinci fıkrasına göre, ihraç edilen malların bedelinin süresinde yurda getirilerek, bankalara satılmasından ve ihracat hesabının süresinde kapatılmasından ihracatçılar sorumlu olacak. Aynı maddenin 3üncü fıkrası uyarınca ihracata aracılık eden bankalar ihracat bedellerinin yurda getirilmesini ve satışının yapılmasını izlemekle yükümlü olacak. Burada bankalar için en önemli sorun hangi GB’de kendilerinin aracı banka olarak gösterildiği nasıl öğrenecekleri ve yükümlülüklerini nasıl erine getircekleri.

Altı aylığına getirilen yeni düzenleme geçici bir uygulama olsa da ihracatçıların ve bankacıların herhangi bir sorunla karşılaşmamaları için bu Tebliğ ile T.C. Merkez Bankası genelgesini doğru okumalı ve takip etmeleri gerekiyor.
Müşterilerimiz bu konudaki sorularını https://www.anadolubank.com.tr/tr/ticari-dis-ticaret-danisman üzerinden bize yöneltebileceklerini belirtir, bu vesile ile değerli www.kobigurusu.com okuyucularına saygılarımı sunarım.


Tahir Kara


Not: Bu çalışmada yer alan görüşler, yazarın kendi görüşleri olup Bankamızın resmi görüşlerini yansıtmamaktadır. Bu yazı yalnızca bilgilendirme amaçlı olup herhangi bir hukuki görüş, yönlendirme ve tavsiye içermemektedir.


Kategoriler

Kobi Gurusu Öner