KENDİLERİ KÜÇÜK AMA ETKİLERİ BÜYÜK !
25 Eylül 2017
/
Ebru YILMAZ

‘Dünyada KOBİ’lerin İş yaratma ve İstihdama Katkıları’

Yalnız ülkemizde değil dünyanın her yerinde küçük işletmeler, sayı itibarıyla büyük işletmelerden çok daha fazla yer tutmaktadır. Öte yandan küçük firmaların ekonomiye katkılarının kendi boylarından çok büyük olduğu gerçeği son yıllardaki araştırmalarda ortaya çıkmaktadır.

TÜİK’in 2014 yılında yayınladığı "Küçük ve Orta Büyüklükteki Girişim İstatistikleri" verilerine göre; Türkiye’de 2013 yılında Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletmeler (KOBİ), toplam girişim sayısının yüzde 99,8’ini, istihdamın yüzde 75,8’ini, maaş ve ücretlerin yüzde 54,5’ini, cironun yüzde 63,3’ünü, faktör maliyetiyle katma değerin (FMKD) yüzde 54,2’sini ve maddi mallara ilişkin brüt yatırımın yüzde 53,2’sini oluşturmuştur. KOBİ’ler ülkemizin 2013 ihracatının yüzde 59,2’sini gerçekleştirirken ithalatta payları da yüzde 39,9 olmuştur.

KOBİ’lerin gelişmekte olan ülkelerde ekonomiye katkılarının benzer oranlarda çıkması olağan karşılanırken şaşırtıcı olan, gelişmiş ülkelerde de KOBİ etkisinin büyük firmalara göre hala daha büyük olmasıdır.

Intel tarafından 2010 yılında düzenlenen KOBİ Bilişim Forumunda PIN-SME’nin Genel Sekreteri ve Avrupa KOBİ Standardizasyon Derneği NORMAPME’nin Başkanı Sebastiano Tofaletti konuşmasında Avrupa’da KOBİ’lerin tüm şirketlerin yüzde 98’ini oluşturduğunu, yüzde 60 oranında istihdam sağladığını ve Gayrisafi Milli Hasıla’nın da yüzde 56’sını oluşturduğunu kaydetmiştir.

Dünya ölçeğine baktığımızda ise KOBİ’lerin ülke ekonomisine katkılarıyla ilgili en güncel araştırma, Meghana Ayyagari -Asli Demirguc-Kunt -Vojislav Maksimovic üçlüsünün 2016 yılında gerçekleştirdikleri çalışma olarak karşımıza çıkmaktadır. Nisan 2011’da yayınlanan ‘Dünyada Küçük ve Büyük Firmalar; İstihdam. Yeni İş Yaratma ve Büyümeye Etkileri’ başlıklı makalede (REF 1) 104 gelişmiş ülkede 49370 firmanın verileri kullanılarak firma büyüklüğüyle iş ve istihdam yaratma ve büyümeye katkı ilişkisi ülke gelir düzeyi de dikkate alınarak değerlendirilmiştir.

2006 ile 2010 yılları arasında veri toplanan kapsamlı çalışmanın analizleri göstermiştir ki küçük firmaların (20’den az çalışana sahip) istihdama ortalama katkısı %20’lerde kalmaktadır. Ancak küçük ve orta ölçekteki firmalar beraber değerlendirildiğinde (KOBİ’ler) 104 ülkede ortalama istihdam katkısının 48’lere çıktığı belirlenmiştir ki büyük firmaların (100’den fazla çalışana sahip) ortalama değerleri de %54’ler seviyesindedir.

Referans çalışma aynı zamanda göstermiştir ki KOBİ’lerin istihdama katkıları düşük gelir ortalamasına sahip ülkelerde daha fazla olmaktadır. Bu bulgularla Klapper ve Love’ın 2010 yılı çalışmasındaki genç firmalar ile kişi başına düşen milli gelirin ters orantı bulguları beraber değerlendirildiğinde, zengin ülkelerde küçük firmaların ekonomiye yoğun giriş çıkışları varken, fakir ülkelerde KOBİ’lerin daha fazla ve sürekli bir katkıya sahip oldukları söylenebilir. Zira KOBİ’ler en fazla sayıda kişiyi istihdam etmese de en fazla işi yaratandır. Dünya Bankası Girişim Alan Çalışması veri tabanının kullanıldığı ve 100’den fazla ülkedeki 50000’e yakın firma verileri toplanarak hazırlanan çalışmada 20 kişiden az sayıda çalışanı olan firmaların ortaya çıkan toplam işlerin ortalama %45,34’ünü yarattığı sonucu elde edilmiştir.

Öte yandan, dünyada ekonomik krizle boğuşan ülkelerin yöneticilerinin krizle mücadele yöntemi olarak öncelikli hedefinin ‘iş yaratma’ olduğu bilinmektedir. Hal böyle iken en fazla iş yaratan işletmeler, yani KOBİ’lerin önemi günümüzde daha da artmıştır. Özellikle gelişmekte olan ekonomilerde ve tabii ki ülkemizde istihdam ve işsizlik sorunlarının çözümünün en önemli parçasının KOBİ’lerin desteklenmesi ve güçlendirilmesi olduğu fikri, paylaştığımız araştırmaların sonuçlarıyla da desteklenmektedir.

Referans 1: http://documents.worldbank.org/curated/en/478851468161354807/pdf/WPS5631.pdf