"PROJE" NEDİR? NE "PROJE"DİR?
25 Eylül 2017
/
Ebru YILMAZ

Bugünlerde kime sorsanız bir projesi var!
- Bir tatil kasabasında kahve dükkânı açıp emekli olma projesi
- Apartman balkonlarını kapatıp ısı kaybını önleme projesi
- İlkokul öğrencilerine verilen dönem projeleri…

Peki, ülkemizde biraz fazla geniş kapsamlı kullanılmakta olan bu kelime aslında ne anlama geliyor? Akla gelen her fikir bir proje midir mesela? Değerlendirelim.

Türkçe “Proje” sözcüğü köken olarak Latince “Projectum” ismi ve “Prociere” fiilleriyle ilişkilendiriliyor. İçinde barındırdığı “Pro” yani “Önce” ön ekinden de çıkarılabileceği gibi “Prociere” fiili, “Bir eylemden önce gelen eylem” anlamını taşıyor. Yine içinde yer alan “iacere” ise ‘yapmak, icra etmek’ demek. Dolayısıyla, proje kelimesi bir öncelik sıralamasıyla bir iş yapmaya işaret ediyor. İngilizcede “Project” olarak yer alan kelime, özellikle son yüzyılda benzer anlamda ve içerikte kullanılmış.

Güncel iş ve bilim dünyasında projeden anlaşılanın, belli bir hedefe ulaşmak amacıyla oluşturulan, büyük ihtimalle araştırma ve tasarlama, ama kesinlikle planlama içeren kişisel veya toplu bir girişim olduğunu söyleyebiliriz.
Kitap tanımında ise proje, önceden belirlenmiş bir süre içerisinde değişim yaratmayı hedefleyen, birbiriyle ilişkili amaç ve hedefleri olan, uygulanması sonucunda çeşitli ürünlerin elde edildiği bir çalışmadır.

Tanımlamalardan da anlaşılacağı gibi bir girişimin ‘Proje’ olarak nitelendirilebilmesi için;

  • Bir amacının (Objective)
  • Tanımlı bir uygulama süresinin (Time),
  • Belli girdilerinin (Input),
  • Belli çıktılarının (Output),
  • Tanımlı uygulama, izleme ve değerlendirme yönteminin (Methodology), olması gerekir.

Daha detaya inecek olursak, her proje amacının bir hedef kitlesinin olacağını, başarılı bir uygulama için uygulama aşamasındaki tarafların sorumluluk ve yetki alanlarının da baştan tanımlanması gerektiğini söylememiz gerekir.
Elbette ki her proje bir fikirle başlar. Ancak her fikir bir projeye dönüşmeyebilir. Proje fikrinin ortaya çıkmasından sonra araştırmayla elde edilen bilgiler ışığında projenin amacı, hedefleri, girdileri (Bütçe, işgücü, bilgi, vs.), yöntemi, uygulama adımları, çalışma takvimi ve beklenen sonuçları (Ürün veya etki) tanımlanır. Son olarak da proje sona erdikten sonra proje sonuçlarının ve etkisinin nasıl değerlendirileceğine dair yöntem belirlenir.

Proje, prensip olarak bir ‘değişim’ hedefler. Yaşamda her değişim bir proje disiplininde oluşmasa da aslında başarıyla gerçekleştirilen çoğu değişim proje bilinciyle gerçekleştirilmiştir.

Hal böyle iken, henüz ‘Proje’ kavramına hiçbir hazırlığı olmayan ilkokul çocuklarına bu başlık altında yaptırılan ve aslında internetten toplanan verilerin alt alta yazdırılmasından ibaret olan ödevlerin ülkede ‘değişim’ yaratacak yeni nesillere bir sabotaj olduğunu söylemek mümkün.

Tatil kasabasında kahve dükkanı açma projesine gelince... Fikir güzel. Proje amacı ‘Mutluluk’ olsa gerek. Yeterli bütçe, bilgi ve zaman da var diyelim. Neden olmasın?